Köşe Yazıları'e dön

Sosyal Ağlar ve Facebook’u doğru kullanmak…

Merhaba, uzun bir aradan sonra bambaşka bir konuyla sizlerleyim.

Hızla gelişen bilişim ve internet teknolojileri artık günlük hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olmuş durumda. Eğitimden sağlığa, bankacılıktan alışverişe, iletişimden eğlenceye kadar hayatımızın hemen hemen her alanında bu teknolojiler hakim.

Bilişim ve internet teknolojileri hayatımıza büyük kolaylıklar getirmekte, renk katmakta. Ancak tek bir şartla, BİLİNÇLİ kullanıldığında. Aksi halde bir çoğumuzun hayatına farkında olmadan bir çok olumsuzluğu da birlikte getirmekte.

Bu yazımda sizlere artık hepimizin hayatında önemli bir yere sahip olan sosyal ağlar ve bunların en gündemde olanlarından Facebook hakkında bazı bilgiler vermeye çalışacağım.

Sosyal ağlar kişilerin, sosyal gruplar kurarak, her türlü yazılı, görsel paylaşım yapabileceği  bir internet ortamı olup, tüm dünya çapındaki yaygın örneklerinde görüldüğü gibi genellikle ücretsiz olarak kullanılmaktadır.

İnternet kullanıcılarının en çok tercih ettiği sosyal ağların başında Facebook, Microsoft’un sosyal ağı MySpace, Twitter ve Linkedin gelmektedir.

Öncelikle konuya Facebook’u tanımakla başlayalım. Facebook insanların arkadaşlarıyla iletişim kurması ve bilgi alış verişini sağlayan bir sosyal ağ web sitesidir. 4 Şubat 2004 tarihinde Harvard Üniversitesi öğrencisi Mark Zuckerberg tarafından kurulan facebook, öncelikle Harvard öğrencileri için kurulmuştur. Daha sonra Boston civarındaki okulları da içine alan facebook, kısa sürede Amerika Birleşik Devletleri’ndeki tüm okulları kapsamıştır. 11 Eylül 2006 tarihinde ise facebook tüm e-mail adreslerine, bazı yaş sınırlandırmalarıyla açılmıştır. Facebook 2007 Temmuz ayı itibariyle de; 34 milyon kullanıcısıyla Dünya’nın en büyük Üniversite tabanlı kullanıcılarına sahip olmuştur.

Facebook ismini “paper facebooks”‘dan alır. Bu form A.B.D. üniversitelerinde okulların öğrencilerine, öğretmenlere ve çalışanlara doldurduğu onları tanıtan bir formdur.

Bugün gelinen noktada,  Facebook’un aylık etkin kullanıcı sayısı tam 845 milyon olup bu kullanıcıların 483 milyonu siteyi her gün ziyaret etmektedir. Siteye her gün 250 milyon fotoğraf eklenmektedir. Facebook, 100 petabayt’ın üzerinde fotoğraf ve video depolamaktadır. Tüm bu veriler bize Facebook’un geldiği noktayı en iyi anlatmaktadır.

Yazımın bu kısmında sizlere Facebook özelinde sosyal ağların faydalarını, yanlış kullanıldığında karşılaşabileceğimiz sorunları ve doğru kullanım için neler yapmamız gerektiği konularında bilgiler vermeye çalışacağım.

Bilinçli kullanılınca…

  • Aile bireyleri ve arkadaşlar açısından etkili bir iletişim ve paylaşım aracıdır.
  • Yepyeni insanlarla tanışmak ve sosyal çevrenin gelişmesini açısından bir araçtır.
  • Kişiler için haber ve bilgi edinme, eğlenme, oyun oynama aracıdır.
  • Dünyanın çok farklı yerlerinden, farklı dili konuşan,  birbirini tanımayan milyonlarca insan ortak hedefler için bir grup oluşturarak bir araya gelebilir.
  • Kamu kurumları ve sivil toplum örgütleri açısından daha fazla insana ulaşmak, düşüncelerini ve etkinliklerini onlara duyurmak ve onların görüşlerini öğrenme imkanı verir.
  • Firmalar için hizmetlerini ve ürünlerini anlatabilecekleri, tüketicilerin memnuniyet derecelerini ve düşüncelerini öğrenebilecekleri yepyeni bir pazar alanıdır.

 

Yanlış kullanılınca….

  • Aile ve arkadaşlar arası ilişkilere zarar verebilir.
  • Bilgisayar bağımlılığı, internet bağımlılığı gibi çağımız hastalıklarına ve bu hastalıkların sebep olduğu bir çok sosyal ve kültürel probleme neden olabilir.
  • Kişisel bilgileriniz hiçte hoşunuza gitmeyen farklı amaçlarla kullanılabilir (Dolandırıcılık, Sahte Profiller, Pornografi, yasal olmayan bazı diğer suçlar).
  • Kamu kurumları ve sivil toplum örgütleri yanlış bilgilendirmelerle ve karalama kampanyalarıyla itibar kaybedebilirler.
  • Firmalar, hizmetlerinin ve ürünlerinin yanlış tanıtılması ve bazen karalama kampanyaları sonucunda ciddi pazar payı kaybına uğrayabilir.

Neler Yapmalı?

  • Bireysel olarak:
    • Kişisel bilgilerinizi koruyun

Kişisel bilgilerinizi korumak için öncelikle her türlü bilgilerinizi sosyal ağlarda paylaşmayınız (TC Kimlik No, Doğum Tarihi, Açık Adres vb). Facebook hesabınızda ki hesap ve gizlilik ayarları gözden geçiriniz. Profilindeki bilgileri kimlerin görebileceğini yönetmek için gizlilik ayarlarını ziyaret edebilir veya zaman tünelini düzenleyebilirsiniz.

  • Başkalarının sizi resimlerde etiketlemesine ve profilinizi kullanarak reklam yapmasına izin vermeyin.

Etiketleme ayarları için Ayarlar-Gizlilik Ayarları-Zaman Tüneli ve Etiketleme kısmından “…Arkadaşların seni etiketlediğinde onayına sunulsun” seçeneğini açık duruma getirmelisiniz. Reklam Ayarları için: 1.Gizlilik Ayarları/Hesap Ayarları, 2. Facebook Reklamları 3. Üçüncü şahıs reklamları ayarını düzenle/Sosyal reklamlar ayarını düzenle kısımlarında HİÇ KİMSE yi seçiniz

 

  • Sahte Kullanıcılara Dikkat

Farklı amaçlarla bir çok sahte kullanıcı oluşturulmuştur. Bu kullanıcılar kimi zaman sizi takip etmek isteyen bir yakınınız, kimi zaman reklam yapmaya çalışan bir firma yada kişi, kimi zamanda kişisel bilgilerinizi ele geçirmek isteyen bir dolandırıcı olabilir. Hatta bu kişiler en sevdiğiniz birinin ismine de hesap açmış olabilir. Bu kişileri eklemeden önce, 1. Tanıyıp tanımadığınızı kontrol edin. Bu yönde sorular sorun. 2. Profillerini inceleyin. Hesap yakın zaman damı oluşturulmuş, yeteri sayıda arkadaşı var mı? Arkadaş listesinde ortak arkadaşlarınız var mı? Ne tür paylaşımlarda bulunmuş? 3. Bu tarz sahte hesap olduğundan kuşkulandığınız kişileri mutlaka engelleyin ve facebooka bildirin.

 

  • Arkadaş Listelerinizi Gruplandırın

Facebook arkadaş listelerinizdeki kişileri akıllı listeler oluşturarak (iş arkadaşları, yakın çevrenizde oturanlar, okul arkadaşları gibi) gruplandırmaktadır. Ancak sizde arkadaş listeleri oluşturarak (Aile, İş, Okul, Arkadaş, … vb) iletişim ve paylaşımlarınızı daha kolay hale getirebilirsiniz. BAyrıca paylaştığınız tüm kişisel bilgi ve resimlerin herkesçe değil de sadece belirli grupların görmesini sağlayabilirsiniz (örneğin paylaştığınız aile albümünü sadece aile grubu görebilir).

 

  • Her bilgiye inanmayın

Sosyal medyada çoğu zaman kişileri ve kurumları yıpratmak, insanları yanlış yönlendirmek gibi farklı amaçlarla yanlış bilgilerde paylaşılabilmektedir. Paylaşılan tüm bilgilerin, yazıların gerçek olduğunu düşünmeyin, bu tarz bilgilerin doğrululuğu mutlaka güvendiğiniz kaynaklardan doğrulayın. Doğrulamadığınız hiçbir bilgiyi sizde paylaşmayın.

 

  • Beğendiğiniz ve paylaştığınız resimlere dikkat edin

Facebookta bir çok uygulama (oyun, fal, zaman tünelinde çıkma vb) ve beğeni sayfası (günlük burç, güzel sözler vb) yer almaktadır. Bu uygulamaları kullandığınızda ya da bir sayfayı beğendiğinizde aynı zamanda bazı kullanım haklarınızı da karşı tarafa vermiş oluyorsunuz. Bilmediğiniz ve güvenmediğiniz uygulamaları kullanmayınız, sayfaları beğenmeyiniz.

Ayrıca bir çoğumuz başkalarına ait beğendiğimiz resimleri direk paylaşıyoruz (özelliklede insanda acıma duygusu uyandıran hasta çocuk, milli duygulara yönelik resimler vb.). Böylelikle o kişinin albümünün tamamını paylaşmış oluyoruz. Peki paylaştığınız o albümde başka ne tür resimler var biliyor musunuz? Çoğu zaman insanların acıma duygusuna yönelik paylaşılan resimlerin aslında farklı amaçlarla paylaşılmış olabileceği ihtimalini hiç düşündünüz mü? Böyle resimleri direk paylaşmak yerine, önce bilgisayarınıza kaydederek kendiniz paylaşın.

 

  • Başkalarına saygı…

Facebooku kızdığınız arkadaşlarınız, diğer kurum ve kişileri karalamak, hakaret etmek, küçük düşürmek vb amaçlarla kullanmayın. Unutmayın ki bunlar her şeyden önce yasal bir suçtur.

 

  • İnternet bağımlısı olmayın…

Sosyal ağların ve Facebookun güzelliklerinden faydalanın, ancak onun esiri olmayın.

 

 

  • Aileler olarak:
    • Çocuklarınıza daha fazla zaman ayırın. Sosyal ağlarda ve facebookta neler yapıyor sizinle paylaşmasını sağlayın.
    • Çocuğunuza sosyal ağ ve facebookun faydalarını ve zararlarını anlatın. Karşılaşabileceği sorunları yasaklayıcı bir şekilde değil öğretici bir şekilde anlatın.
    • 15 yaşın altındaki çocuğunuzun facebooku mutlaka sizin onayınızla ve denetiminizde kullanmasını sağlayın. Facebook arkadaş listesinde mutlaka bir aile büyüğünün ekli olmasını sağlayın.
    • Çocuklarınızla birlikte internet kullanımı konusunda onlarla birlikte kurallar oluşturun. Zaman sınırlaması getirin. En önemlisi onlara bilinçli bir kullanıcı olarak örnek olun.
    • Bilgisayarın çocuk odasında değil ortak kullanım odalarında olmasını sağlayın.

 

  • Kurumlar ve Firmalar olarak
    • Kurumlar ve firmalar mutlaka sosyal ağlarda yer almalı ve bu sayede kitlelere ulaşabilmelidir.
    • Kurum ve firma sosyal ağları yönetimi mutlaka uzman kişiler tarafından yapılmalıdır.
    • Kurum ve firmanın doğru tanıtılması açısından paylaşılan tüm bilgilerin kurum ve firmanın misyon ve vizyonu doğrultusunda olması gerekmektedir.
    • Kurum ve firma sosyal ağının farklı amaçlarla (siyasi, dini, müzik paylaşımı, sohbet, vb.) kullanılmasına izin verilmemelidir.
    • Kurum ve firma sosyal ağında kişilerin olumlu ya da olumsuz görüş ve önerileri mutlaka alınmalı, bu görüşlere değer verildiği gösterilmeli, yanlış algılar varsa uygun bir şekilde ifade edilerek düzeltilmelidir. Olumsuz görüşler sayfalardan silinmemelidir.
    • Tanıtım ve reklam amaçlı sahte profiller kullanılmamalı, aldatıcı ifadeler ve resimlere yer verilmemelidir. Unutulmamalıdır ki bu tarz tanıtım ve reklamlar kısa vade de başarılı gibi görünse de uzun vade de olumsuz sonuçlar doğurabilecektir (Firma güven ve saygınlığın kaybedilmesi gibi).

 

Sonuç olarak sosyal ağlar ve Facebook BİLİNÇLİ kullanıldığında gerek bireysel anlamda gerekse kurum ve firma bağlamında oldukça önemlidir.

Tüm teknolojiler doğru kullanınca faydalıdır.

Bir sonraki yazımda görüşmek üzere.

Sevgiyle kalın.