Köşe Yazıları'e dön

Sosyal Ağlarda Sahte Kullanıcı Hesaplarına (Fake Users) Dikkat ! ! !

 
Sosyal ağlar son yıllarda hızlı bir gelişme göstermiş ve milyonlara ulaşan kullanıcı sayılarıyla önemli bir güç haline gelmiştir. Internet kullanan hemen hemen herkes ve neredeyse tüm kurumlar sosyal ağlardaki yerini almıştır. Öyle ki sosyal ağlar bireysel anlamda vazgeçilmez bir iletişim ve paylaşım aracı olmuş, firmaların ürünlerini tanıttıkları hatta pazarladıkları bir pazar haline dönüşmüş, örgütlerin hatta siyasi partilerin geniş kitlelere ulaştığı miting alanı haline gelmiştir.

Sosyal ağlar kişilerin, sosyal gruplar kurarak, her türlü yazılı, görsel paylaşım yapabileceği bir internet ortamı olup, tüm dünya çapındaki yaygın örneklerinde görüldüğü gibi genellikle ücretsiz olarak kullanılmaktadır. İnternet kullanıcılarının en çok tercih ettiği sosyal ağların başında Facebook, Microsoft`un sosyal ağı MySpace, Twitter ve Linkedin gelmektedir. Bu geniş ağlar bireysel kullanımlar dışında sosyal, sanatsal, ticari hatta siyasi örgütler içinde önemli bir mecra olmuştur.
Sosyal ağlar böylesine hızlı bir gelişim gösterirken bazı sorunları da beraberinde getirmiştir. Bunların içinde en önemlilerinden biri Sahte Kullanıcı (Fake User) hesaplarıdır. Farklı amaçlarla bir çok sahte kullanıcı oluşturulmuştur. Bu kullanıcılar kimi zaman sizi takip etmek isteyen bir yakınınız, kimi zaman reklam yapmaya çalışan bir firma ya da kişi, kimi zamanda kişisel bilgilerinizi ele geçirmek isteyen bir dolandırıcı olabilir.
Verilere göre, 955 milyon aktif kullanıcıdan 83.9 milyonu, sahte bir isim üzerinden başka insanlarla iletişim kurmaya çalışıyor. Sahte hesap dağılımında ABD ve Avustralya en düşük orana, Türkiye ve Endonezya ise en yüksek orana sahip.
Bu yazımda sizlere Sahte Kullanıcı (Fake hesaplar) Nedir? Neden Sahte Kullanıcılar? Ne Yapmalıyız? Konularında bilgiler vermeye çalışacağım.

 

 
Sahte Hesap (Fake Hesap) nedir?
Sahte hesap, insanların sosyal ağlarda başka bir isimle (gerçek bir kişinin adıyla yada aslında hiç olmayan bir kişide olabilir) oluşturdukları hesaplardır. Bu hesaplar oluşturulurken insanlar çok farklı amaçlar taşıyabilirler. Bu amaçların kimi masumca kimi ise başkalarını aldatmaya veya zarar vermeye yöneliktir.

Neden Sahte Kullanıcılar?
İnsanların sosyal ağlarda sahte hesap açmasının çok farklı nedenleri olabilir.  Burada bu nedenlerden sadece önemli bazılarını anlatmaya çalışacağım.
1
Kendini Daha Özgür Hissetme:
Bir çok kişinin sosyal ağlarda sahte hesap açmasında kendisini gizleyerek daha özgür hissetme çabası vardır. Burada başkalarına zarar verme ya da aldatmadan daha çok kişi sosyal ağlarda yaptıklarının (mesela oyun oynamak) görülmemesini ister. Bunun yanında sosyal ağlarda (özelliklede siyasi konularda yazacağı) düşüncelerini daha özgürce yazabileceğini düşünebilir. Aslında bu sahte hesaplar içinde sanırım en masumca sebeplerdendir. Ancak bu kişilerde kendilerine güvensizlikten de bahsetmek mümkündür. Kişi zamanla bu sahte kullanıcı karakterini o kadar ön plana çıkartır ki  git gide başka bir kimliğe bürünmesi içten bile değildir.
 
     Üye Sayısını Fazla Gösterme Çabası
Sahte hesapların oluşmasında en büyük etmenlerden biriside gerek sivil toplum örgütlerinin gerek siyasi çevrelerin gerekse ticari amaç güden kurumların sosyal ağlarda daha güçlü olduklarını gösterme çabası yatmaktadır. Bu kurumlar oluşturdukları sahte hesaplarla çok fazla üye sayılarına ulaşarak dikkatlerini üzerlerine çekebileceklerini sanırlar. Nitekim çoğu zamanda bu amaçlarında başarıya ulaşırlar. Hatta buna sosyal ağların kendilerini bile dahil edebiliriz. Düşüncenize, Facebook bile kendi gücünü kanıtlarken 1 milyarın üzerinde üyesi olduğunu söylemektedir. Ancak nedense bu üyelerin ne kadarı sahte kullanıcıdır (oransal ya da tahminsel olarak) hiç ifade edilmemektedir. Hatta hatta daha ileriye gidelim, beklide bu güçten yararlanmak içindir ki, sosyal ağları yönetenler bir kişinin birden fazla sahte hesap oluşturmasına engel olacak politikalar konusunda çok fazla adım atmamaktadırlar.
 
     Kişisel Bilgileri Ele Geçirme ve Dolandırıcılık
Sosyal ağlarda karşılaştığımız sahte kullanıcıların (ki bunlar genellikle gerçek kişilerin ismiyle olurlar) amaçlarından biride kişisel bilgilere ulaşmak ya da kişileri dolandırmaktır. Günümüzde birçok kişi maalesef bir tanıdığının adıyla oluşturulmuş sahte hesaplar ya da çalınmış hesaplar sayesinde kişisel bilgileri alınarak dolandırılmaktadır. En çok rastlanan ise GSM bilgilerini alarak hatta oraya gelen mesajı onaylatarak kişilerden para transferi yapmaktır. Bu kişiler özellikle sosyal ağlardaki oyun vb. ücretli hizmetlerden, buradan elde ettikleri kredileri kullanarak yararlanırlar. 
 
     Kişi ya da Kurumları İtibarsızlaştırma Çabası
Sahte hesap açmadaki önemli amaçlardan biride tanıdık bir kişi ya da kurumu toplum önünde küçük düşürmek ve itibarsızlaştırma çabasıdır. Özellikle toplumda saygınlığı olan tanınmış kişiler (sanatçılar, işadamları, siyasiler) ve kurumlar (firmalar, siyasi partiler) bu sahte hesaplardan dertlidir. Tabi ayrıldığı kişiye zarar vermek, intikam almak isteyen çiftler, kavga eden ve küsen arkadaşlar, aynı ortamda bulunup birbirini çekemeyenler de bu yolu çokça kullanmaktadır. Yani bunu yapanlar genellikle tanıdık kişilerdir.
Bu sahte hesap o kişi (ya da kurumun) gerçek adıyla oluşturulur. Gerçek sanılması için gerekli profil resimleri ve bilgiler eklenir. Daha sonra bu kişi gibi davranılarak arkadaş listesi çoğaltılır. Özelliklede gerçek kişinin arkadaş çevresinden insanlar eklenir. Bahane de basittir aslında “Diğer hesabım çalındı kullanamıyorum.” Ortak arkadaşları gören birçok kullanıcıda detaylara dikkat etmeden hemen eklerler. Zamanla arkadaş listesi artırılır. Böylece sahte hesap kullanıcısı o kişiyi itibarsızlaştıracak sözleri, resimleri hatta videoları.
 
     Duygusal/Cinsel İstismar ya da Taciz
Sahte hesaplar içinde beklide en tehlikelilerinden biri karşı tarafı aldatmak duygusal ya da cinsel yoldan istismar etmek ve hatta taciz etmek gelir. Bu kişiler genellikle oluşturdukları sahte hesaplarda mükemmel kişi tiplemesiyle karşımıza çıkarlar. Bu sayede karşı cinsin kısa sürede güvenini ve beğenisini sağlarlar. Asıl amaçları ise onu duygusal yada cinsel yönden istismar etmek yada taciz etmektir. Tabi bunun yanında karşı tarafa hakaret etmek, tehdit etmek gibi tacizlerde olabilir. Maalesef sosyal ağlarda bu tür sahte hesaplar oldukça fazladır. Ve bu hesaplar özelliklede çocuklar için oldukça büyük bir tehlike oluşturmaktadır.
 
Ne Yapmalıyız? (Bireysel Kullanıcılar İçin)
Bu bölümde sizlere yine genel anlamda bazı tavsiyelerde bulunacağım. Bu tavsiyelerin dışında sosyal ağlarla ilgili uzman kişilerin yazılarını ve uyarılarını dikkate almak ve bilinçli birer kullanıcı olmak sahte kullanıcılarla ve onlarla mücadele etmek için oldukça önemlidir.
·      ,
Sosyal Ağ Hesabınızı ve Kişisel Bilgilerinizi Koruyun
Öncelikle size ait hesabın sahtesinin başkalarınca açılmaması ya da açılsa bile anlaşılabilmesi için dikkat etmeniz gereken noktalar vardır. Bunun için sosyal ağın gerekli gizlilik ayarlarını yaparak kişisel bilgilerinizi korumak, gerekli etiketleme ve reklam ayarlarını yapmak, uygulamalara (oyun vb) çok fazla güvenmemek ya da şüpheli yaklaşmak gibi hususlar vardır. Özellikle resimlerinizi ve arkadaş listenizi herkesin görmesini engelleyin. Bu konunun detaylarına bir önceki yazım olan “Facebook’u Doğru Kullanmak” yazısından ulaşabilirsiniz.
 
·      
Arkadaş Eklerken Daha Dikkatli Olun:
Facebook listenizde olan bir arkadaşınızdan size benzer isimde bir arkadaşlık isteği gelirse buna şüpheyle bakın. Hesabı iyice inceleyin. Hatta gerekirse farklı bir yoldan (e-posta, telefon vb) arkadaşınıza sorun. Bu kişileri eklemeden önce, 1. Tanıyıp tanımadığınızı kontrol edin. Bu yönde sorular sorun. 2. Profillerini inceleyin. Hesap yakın zaman damı oluşturulmuş, yeteri sayıda arkadaşı var mı? Arkadaş listesinde ortak arkadaşlarınız var mı? Ne tür paylaşımlarda bulunmuş? 3. Bu tarz sahte hesap olduğundan kuşkulandığınız kişileri mutlaka engelleyin ve facebooka bildirin (Şikayet et seçeneğini kullanarak).
 
·      
Fazla Meraklı Olmayın
Maalesef bazen, arkadaşına ait bu sahte hesabı farkettiği halde sırf merakından ekleyenler var. Belki buna inanmayacaksınız ama maalesef etrafımızda bu çok meraklı kişilerden çokkk fazla miktarda var. Bunlar şunu unutmamalı:
1. Bu sahte hesabı açan kişi kimse zaten amacı arkadaşınızı bir şekilde rencide etmek, küçük düşürmek ve zarar vermektir. Sizde bile bile bunu ekliyorsanız buna alet oluyorsunuz demektir.
2.Siz bu sahte hesabı merakınızdan eklediğiniz için başka arkadaşlarınızın da bu tuzağa düşmesine katkı sağlıyorsunuz. Ortak arkadaş gördüğü için arkadaşlarınızda güvenip ekleyecekler.
3. Maalesef sizler bile bile bu sahte hesabı eklerseniz, facebooka yapılacak şikâyetlerinde önüne geçmiş oluyorsunuz. Kendinizi facebook yetkilisi yerine koyun aynı hesaptan birkaç tane var ve hepsinde de benzer kişiler ekli hangisini sahte diye sileceksiniz?
4. Unutmayın ki benzer olay bir gün sizinde başınıza gelebilecektir. O zaman yapmanız gereken tek şey mağdur olan arkadaşa yardımcı olmak için eklediğiniz ve merakla takip ettiğiniz  sahte hesabı facebooka edin, sonrada listenizden silin.
 
·      
Çocuklarınızın Sosyal Ağ Kullanımına Dikkat Edin
Özellikle çocuklar sosyal ağı kullanıyorsa ailelere burada çok büyük görevler düşmektedir. Tabi ki çok küçük yaşta çocukların sosyal ağlarda yer alması ve çok fazla zaman geçirmeleri birçok uzmanca da önerilmemektedir. Hatta sözde birçok sosyal ağda yaş sınırlaması vardır. Ancak yasaklarla bu sorun çözülememektedir. Bunun yerine çocuğunuz sosyal ağı kullanıyorsa dikkatli olmanız gerekmektedir. Aileler çocuklarının sosyal ağlarda kimlerle arkadaş olduklarını, neler konuştuğunu, neler yaptıklarını ve paylaştıklarını takip etmelidir. Hatta çocuğunuz sosyal ağı kullanıyorsa mutlaka bir aile büyüğünün arkadaş listesinde ekli olması şartı getirilmelidir. Bu çocukta bir otokontrol mekanizması oluşmasını sağlayacaktır. Aile çocuğa olası tehlikeleri anlatmalı ve neler yapması gerektiğini öğretmelidir.
 
·      
Parolalarınızı Teslim Ettiğiniz Kişilere Dikkat Edin
Sosyal ağlarda en çok karşılaştığımız konu evlilerin, genç çiftlerin ya da arkadaşların parolalarını birbirleriyle paylaşması hatta hesapları çoğu zaman ortak kullanmalarıdır. Maalesef bu konu çoğu zaman eşlerin birbirine güvenmesiyle ilgili olarak görülmektedir. Tabi bu nasıl bir güvendir tartışılır. Birbirine güvenen kişiler neden diğerinin parolasını bilmek ve ne yapıyor diye sürekli takip etmek ister ki. Güveniyorsa şayet zaten onun yanlış bir şey yapmayacağını bilecektir. Sahte kullanıcıların kişileri itibarsızlaştırma çabası konusunda da bahsettiğim üzere maalesef bu durumun en çok rastlandığı kişiler işte o bir zaman çokkkk güvenilen arkadaşlar ve eski eşlerden oluşmaktadır. Zaten sosyal ağ hesabını birlikte kullanan bu kişiler bir gün ters düştüklerinde zarar vermek istedikleri kişinin hesabına birebir benzer sahte hesabı oluşturmakta hiçte zorlanmayacaktır.
 
Bu tavsiyeler sahte kullanıcıları tamamen ortadan kaldırmayacaktır. Sahte kullanıcılar konusunda en büyük çözüm Sosyal Ağları yönetenlerin gerçekçi tedbirler almaları olacaktır. Örneğin kullanıcı hesabı oluşturma GSM numarasına bağlı hale getirilebilir. Ayrıca yapılacak yasal düzenlemelerle sahte kullanıcılara yönelik cezalar daha caydırıcı hale dönüştürülebilir. Eminim ki bu yollarla sahte kullanıcı hesaplarında ciddi bir azalma sağlanacaktır.
Bizler ise bireysel tedbirler alarak ve bilinçli birer kullanıcı olarak hem sosyal ağlarda kişisel ve özel bilgilerimizi korumuş oluruz hem de kendimizin ve etrafımızdakilerin zarar görmesini en aza indirebiliriz.
Sonuç olarak sosyal ağlar ve Facebook BİLİNÇLİ kullanıldığında gerek bireysel anlamda gerekse kurum ve firma bağlamında oldukça önemlidir.
Tüm teknolojiler doğru kullanıldığı sürece faydalıdır.
Bir sonraki yazımda görüşmek üzere.
Sevgiyle kalın.